وزیر امور خارجه امشب با بیان اینکه دعوا با سه کشور اروپایی همچنان ادامه دارد، گفت: اعتبار توافق با آژانس تا وقتی است که هیچ عمل خصمانه‌ای علیه ایران به شمول اسنپ‌بک صورت نگیرد و اگر این مکانیسم فعال شود، این توافق دیگر اعتبار ندارد.
سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه امشب (پنجشنبه) ۲۰ شهریورماه در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت.

* به شروط اروپایی‌ها وقعی نگذاشتیم

وی درباره نشست استانبول بین ایران و سه کشور اروپایی در سطح معاونان و شروط سه کشور اروپایی و توافق روز چهارشنبه در قاهره بین ایران و آژانس بیان کرد: دو موضوع باید از هم جدا شود یکی گفت‌وگوها و مذاکرات با سه کشور اروپایی که همواره جریان داشته و این سه کشور هنوز در ظاهر مدعی هستند عضو برجام هستند و در سال‌های گذشته مرتب با آنها جلسه داشتیم و حتی در طول جنگ ۱۲ روزه در نشست ژنو با وزرای خارجه سه کشور و خانم کالاس دیدار و صحبت داشتم. عراقچی افزود:‌ بعد از پایان جنگ این صحبت‌ها ادامه داشت و یکی از اختلافات اصلی ما با آنها سازوکار اسنپ‌بک است که همواره تهدید می‌کردند از آن استفاده خواهند کرد و ما و روسیه و چین معتقد بودیم چنین حقی را ندارند.رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: یک دعوای حقوقی و سیاسی است که به اعتقاد ما حق این کار را ندارند. در یک مقطعی شرایطی را گذاشتند که اگر محقق شود این سازوکار را تمدید کنند که شروط آنها مورد قبول ما واقع نشد. اعتقاد نداریم که چنین حقی را دارند و وقتی حق استفاده آن را ندارند، حق تمدید آن را هم ندارند. شروطشان هم غیرواقعی و غیرعاقلانه بود و براساس منافع ملی ما هم نبود. این دعوا همچنان ادامه دارد. نمایندگی ما در نیویورک به شدت فعال است و در هماهنگی با نمایندگی‌های چین و روسیه هستند و همینطور بخشی از کشورهای دیگر شورای امنیت که با ما در یک راستا هستند.عراقچی ادامه داد: رایزنی‌های فشرده‌ای در جریان است. ما به شروط آنها هیچ وقعی نگذاشتیم. همکاری ما با آژانس بحث جداگانه‌ای است و ربطی هم به شروط آنها ندارد. حتی قبل از اینکه بخواهند چنین شرطی را مطرح کنند، ما مشورت‌های خود را با آژانس آغاز کرده بودیم.

* به متنی رسیدیم که تقریبا ۱۰ الی ۲۰ درصد مانده بود

وی گفت:‌ تحولاتی رخ داد و مراکز هسته‌ای ما بمباران شدند. همکاری ما با آژانس منافعی برای ما دارد و هم اینکه به عنوان عضو متعهد ان.پی.تی یک الزاماتی برای ما وجود دارد و تا وقتی که در این پیمان هستیم باید به یکسری الزامات بین‌المللی پایبند باشیم.وزیر خارجه همچنین گفت که در بحث مواد غنی‌شده هیچ تحولی رخ نداده است.وی بیان کرد:‌ حتی قبل از اینکه اروپایی‌ها بخواهند چنین چیزی را مطرح کنند، ما رایزنی‌هایمان را با آژانس شروع کرده بودیم. حرف ما با آژانس این است که در شرایط جدید همکاری‌های ما به شکل سابق نمی‌تواند باشد. به دو دلیل یکی اینکه تغییرات میدانی صورت گرفته و برخی از تأسیسات هسته‌ای ما مورد حمله واقع شده و شرایط در میدان عوض شده و دوم ما قانونی را در مجلس داریم که دولت موظف و ملزم به اجرای آن است.عراقچی گفت:‌ با توجه به قانون مجلس و تغییرات میدانی مذاکراتی را با آنها شروع کردیم که همکاری‌های ما با آژانس از این به بعد چگونه باشد و قطعا مثل سابق نمی‌تواند باشد و باید تحت شرایط جدید صورت بگیرد. رئیس دستگاه دیپلماسی در ادامه به سه دور مذاکره بین ایران و آژانس در تهران و وین اشاره کرد و افزود:‌ به متنی رسیده شد که تقریبا ۱۰ الی ۲۰ درصد مانده بود که کامل شود و در نهایت منجر شد که مذاکرات در محل ثالثی بین من و گروسی ادامه یابد و اگر بشود نهایی شود.

* آژانس قبول کرده که حمله به تأسیسات ما غیرقانونی بوده

وی گفت:‌ توافق بین ما چارچوب جدیدی را برای همکاری تعریف می‌کند. آژانس قبول کرده که حمله به تأسیسات ما غیرقانونی بوده و خلاف حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد و هم اساسنامه آژانس است و همچنین قبول کرده که شرایط جدیدی ایجاد شده که همکاری‌های جدیدی نیاز است. آژانس همچنین قبول کرده که قانون مجلس برای ایران الزام آور است و این همکاری باید در قالب این قانون صورت بگیرد و آژانس پذیرفته که همه چیز از طریق شورای عالی امنیت ملی انجام شود. چندین بار نام شورای امنیت ملی و مجلس در این توافق آمده است.رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد:‌ درباره تأسیسات بمباران نشده قاعده جدید این است که آژانس مورد به مورد از ما درخواست می‌کند برای دسترسی‌های خودش و طبق قانون مجلس این درخواست را به شورای عالی‌ امنیت ملی می‌فرستیم اگر مورد پذیرش واقع شود، دسترسی داده می‌شود.عراقچی ادامه داد: الان وقت تعویض سوخت نیروگاه بوشهر رسیده و طبق قوانین بین‌المللی و قوانین ساخت این نیروگاه، تعویض سوخت باید با حضور بازرسان آژانس باشد و اگر بازرسان نیایند این کار امکان ندارد و اپراتورهای روسی در بوشهر هم این کار را موکول به حضور بازرسان آژانس می‌دانند و این مورد توسط شورای عالی امنیت ملی بررسی و مجوز حضور بازرسان داده شد که سوخت تعویض شود. تعویض سوخت کار ساده‌ای نیست.

* تأسیسات هسته‌ای بمباران شده

وزیر امور خارجه ادامه داد:‌ مورد دیگر، راکتور تحقیقاتی تهران است که کارش تولید داروهای هسته‌ای (رادیوداروها) است و یکی از نیازهای کشور را تأمین می‌کند و یک میلیون نفر نیازمند این داروها هستند و بازرسی آژانس از این راکتور باید طبق روتین انجام شود و هر زمان وقت آن باشد باید درخواستش ارائه شود.وی گفت:‌ در توافق صورت گرفته یک قسمت مربوط به تأسیسات بمباران نشده است که هر مورد توسط شورای عالی امنیت ملی بررسی و تصمیم گیری می‌شود.عراقچی بیان کرد:‌ در خصوص تأسیسات هسته‌ای بمباران شده، آژانس قبول دارد که نگرانی‌های امنیتی ایران نسبت به این تأسیسات مشروع است و قبول دارد باید این نگرانی‌ها را مورد توجه قرار دهد. در حال حاضر یک مجموعه اقدامات محیط زیستی و ایمنی باید در این تأسیسات صورت بگیرد. براساس این توافق فعلا هیچ اقدامی صورت نمی‌گیرد تا ایران اقدامات مربوط به محیط زیست و ایمنی را انجام دهد.وی خاطرنشان کرد:‌ بعد از آن ایران گزارش خود را از وضعیت این تأسیسات نه به آژانس بلکه به شورای عالی امنیت ملی ارائه می‌دهد و این شورا همه دغدغه‌های امنیتی را در نظر می‌گیرد و آنجا تصمیم می‌گیرد که این گزارش به چه شکلی ارائه شود. بعد از آن برای راستی آزمایی این گزارش که آن موقع بحث دسترسی‌ها و بازرسی‌ها مطرح می‌شود، باید مذاکرات جداگانه‌ای صورت بگیرد که به چه شکلی این دسترسی‌ها داده شود و بعد نتیجه مذاکرات باید به شورا برود و شورای عالی امنیت ملی مورد به مورد درخواست‌های بررسی را بررسی می‌کند و تصمیم می‌گیرد.

* تا الان هیچ بازرسی داده نشده و قرار هم گذاشته نشده

عراقچی ادامه داد: الان هیچ بازرسی نه تنها داده نشده، بلکه حتی قرار آن هم گذاشته نشده است و تا زمانی که مراحلی که مجلس مشخص کرده طی شود و مسیر شورای عالی امنیت ملی طی شود و آنجا تصمیم گیری می‌شود. همه نگرانی های امنیتی ایران در این جا مورد ملاحظه قرار می‌گیرد و همه اینها در متن آمده و آژانس هم پذیرفته که مسیر همکاری جدید ایارن در مورد اماکن بمباران شده به این شکل است.وزیر خارجه گفت که قانون مجلس در این توافق جدید کاملا رعایت شده است. نگرانی‌های امنیتی ایران مورد توجه واقع شده و حتی آژانس هم به آن اعتراف کرده است. اینکه شکل همکاری، شکل جدیدی خواهد بود، مورد پذیرش واقع شده و براساس همه اینها ما توافقی کردیم که از الان به بعد چگونه با هم همکاری کنیم.عراقچی افزود:‌هیچ بازرسی الان در دستورکار نیست. البته اگر از گروسی سوال کنید می‌گوید بازرسی در این توافق هست، ولی هست، چگونه هست، با طی مراحلی که در آن همه ملاحظات شورای عالی امنیت ملی و مجلس در آن لحاظ شده است.

* اعتبار توافق تا چه زمانی است؟

وی تاکید کرد که اعتبار این توافق تا وقتی است که هیچ عمل خصمانه‌ای علیه ایران صورت نگیرد به شمول اسنپ‌بک. اگر فعال سازی این مکانیسم نهایتا صورت بگیرد این توافق دیگر اعتبار ندارد.