پاریس تلاش می‌کند، نفوذ استعماری از دست‌رفته خود در قاره آفریقا را با ارتشی از «اینفلوئنسرها» و تأثیر و جهت‌دهی به افکار عمومی این قاره به‌ویژه جوانان آفریقایی بازگرداند.
در عصری که دیپلماسی و جنگ‌های اطلاعاتی با یکدیگر تداخل دارند، وزارت‌خارجه فرانسه درحال‌ تبدیل‌شدن از بازیگری سنتی پشت میزهای مذاکره، به مهندس گفتمان هدفمند دیجیتال است.در این روند، پشت‌درهای بسته عملیات‌ برنامه‌ریزی‌شده‌ای برای جذب «اینفلوئنسرهای جوان» در جریان است که اکثرا دانشجو و جویای نام و قدرت هستند تا در چارچوب نفوذ نرم شاید بتوانند، فرانسه در نبردهای رقابت و نفوذ جهانی یاری کنند.این جدیدترین گزارش افشاگرانه وبگاه فرانسوی «اینتلیجنس آنلاین» منتشره در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۵ است که در آن، پرده از طرح محرمانه وزارت‌خارجه فرانسه برای تغییر ابزارهای قدرت‌نرم فرانسه در صحنه‌ بین‌المللی برمی‌دارد.در این برنامه پاریس از پلتفرم‌های اجتماعی به‌عنوان میدان‌های رویارویی و محتوای به‌ظاهر «مستقل» تولیدشده توسط اینفلوئنسرها به‌عنوان ابزاری برای تأثیرگذاری بر آگاهی و بیداری افکارعمومی به‌ویژه جوانان آفریقایی استفاده می‌کند که در سال‌های اخیر بیداری آنها موجب بیرون‌راندن استعمار فرانسه از کشورهای‌شان شده‌است.پاربس تلاش دارد، توسط این بازیگران روایت خود از نقش فرانسه در قاره سیاه را بازتولید کند و نقش استعماری و استثماری خود را تلاش برای آزادی ملل آفریقایی و‌ رشد و توسعه کشورهای‌شان جلوه‌دهد.

ارتش دیجیال فرانسه

عملیات سری تشکیل «ارتش دیجیتال» فرانسه از سال ۲۰۲۲ توسط «اداره معاونت اطلاعات و استراتژی» وزارت‌خارجه این‌کشور آغاز ‌شد و حوزه فعالیت آن بیش‌از آنکه داخل فرانسه باشد، عرصه بین‌الملل را در برمی‌گیرد و مهم‌ترین آن نشر روایت‌ رسمی فرانسه از رویدادهاست.اگرچه ارتش دیجیتال فرانسه، لباس نظامی بر تن ندارد، اما نبردهای راهبردی و حساسی را در میدان افکارعمومی با سلاح رسانه‌ انجام می‌دهد که تأثیر آن از گلوله و تسلیحات نظامی بیشتر است. این تحول راهبردی در سیاست خارجی فرانسه سؤال‌های مهمی را مطرح می‌کند، اینکه تا چه حد می‌توان به اینفلوئنسرها برای پیشبرد برنامه‌های سیاسی تکیه‌کرد؟ آیا دنیا در برابر تحول روندهای عمومی دیپلماسی قرار دارد یا این صرفا یک مدل تبلیغاتی است که تمایزی بین پیام‌رسانی فرهنگی و جنگ روانی قائل نمی‌شود؟گزارش «اینتلیجنس آنلاین» نشان‌می‌دهد، عملیات سری وزارت‌خارجه فرانسه برای جذب «اینفلوئنسرهای جوان دیجیتال» بخشی از راهبرد گسترده‌تر پاریس برای نفوذ رسانه‌ای و تبلیغاتی در قاره آفریقاست، جایی که زمانی حیات خلوت پاریس محسوب می‌شد و اکنون آن را از دست داده‌است.درحال‌حاضر، وزارت‌خارجه فرانسه با ده اینفلوئنسر در این حوزه در تعامل است که انتخاب آنها بسیار دقیق انجام‌شده است. این اینفلوئنسرها دارای حساب‌هایی با ده‌ها هزار دنبال‌کننده در فضای مجازی هستند و از قدرت تأثیرگذاری روی افکارعمومی، ازجمله جوانان برخوردارند. در میان نام‌هایی که در قالب این طرح با وزارت‌خارجه فرانسه همکاری می‌کنند، مؤسسه «آتم موندی» جلب توجه می‌کند که به‌عنوان تشکلی دانشجویی توسط فردی به‌نام «کلمنت مولن» اداره می‌شود و دارای بیش‌از ۷۰ هزار دنبال‌کننده در پلتفرم X است.

اهداف فرانسه

در این فرآیند اینفلوئنسرهایی انتخاب می‌شوند که به روابط بین‌الملل علاقمند باشند تا با فضایی که وزارت‌خارجه فرانسه در اختیار آنها قرار می‌دهد، بتوانند، مخاطبان خود را در گفتمان سیاست خارجی فرانسه حل و جذب کنند.«شارل تیپو»، معاونت این اداره تأکید می‌کند، همکاری با اینفلوئنسرها بخشی از یک رویکرد بلندمدت وزارت‌خارجه فرانسه است که با تأسیس این واحد سه سال پیش با هدف «نوسازی ارتباطات دیپلماتیک» آغاز شد.اما عملکرد این اداره نشان‌می‌دهد، هدف فراتر از یک ارتقاء فنی صرف است، بلکه فرانسه به‌دنبال تشکیل یک ارتش دیجیتال تأثیرگذار روی افکارعمومی است تا نقشی فراتر از نقش رسانه‌های سنتی را ایفا ‌کند.این اینفلوئنسرها تنها گفتمان رسمی پاریس را ترویج نمی‌کنند، بلکه با مشارکت فعال در رویارویی‌های تبلیغاتی و رسانه‌ای علیه مخالفان و رقبای داخلی و خارجی فرانسه، مستقیماً بر افکار عمومی تأثیرمی‌گذارند.در راستای این طرح، وزارت‌خارجه فرانسه در مواردی اسنادی حاوی اطلاعات حساس در اختیار آنها قرار می‌دهد تا به‌عنوان یادداشت‌های تحلیلی مستقل منتشر شوند و مخاطب را روی ریل روایت رسمی موردنظر پاریس قرار دهند.
روزنامه فرانسوی «لوموند» در گزارشی در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ مستنداتی در زمینه استفاده پاریس از این افراد ارائه‌می‌دهد که بیانگر رویکرد سیستماتیک فرانسه برای نفوذ، به‌ویژه در قاره سیاه برای بازگرداندن نفوذ از دست‌رفته خوبش در کشورهای آفریقایی، به‌ویژه منطقه ساحل آفریقاست.این عملیات دارای ابعاد مختلفی است، یکی از این ابعاد، بُعد دفاعی به‌ویژه مقابله با گسترش نفوذ روس‌ها در آفریقاست. بُعد دیگر این طرح، اقتصادی است که هدف آن گسترش و تقویت نفوذ اقتصادی فرانسه به‌ویژه در حوزه انرژی در آفریقاست. یکی از مهم‌ترین اهداف این بُعد، معرفی طرح‌های موفق اقتصادی فرانسه در کشورهای آفریقایی است که توسط شرکت‌های فرانسوی مانند Total Energies پیاده‌سازی‌شده‌ تا زمینه ادامه حضور و گسترش آن فراهم شود.در واقع این طرح، به‌دنبال بازگرداندن نفوذ سیاسی، نظامی، راهبردی و اقتصادی فرانسه در آفریقا، به‌ویژه منطقه ساحل، با برجسته‌کردن نقش مشارکتی، توسعه‌ای و امنیتی پاریس، به جای گفتمان هژمونیک، با ابزارهای رسانه‌ای جدید ازجمله، پیام‌رسان‌های خصوصی و شخصی است.اینفلوئنسرهای جوان وزارت‌خارجه فرانسه در این طرح به کانال‌های فشار بر افکارعمومی در کشورهای آفریقایی تبدیل می‌شوند و درحالی‌که فعالیت‌های آنها در نگاه اول ابتکارات دانشگاهی یا تعاملات فرهنگی به‌نظر می‌رسند، کمی دقت آشکار می‌کند که چقدر دقیق و هدفمند اداره می‌شوند.

ابزارهای تبلیغاتی

وبگاه الجزایری TadamsaNews درباره این رویکرد می‌نویسد: «پاریس با این طرح نسلی از جوانان “مطیع” و “فرمانبر” را تربیت می‌کند که وسوسه قدرت دارند، آنها ابزار تبلیغاتی مؤثر و کم‌هزینه‌ای در دست وزارت‌خارجه فرانسه هستند تا اهداف استعماری‌ این کشور را با رنگ و لعابی نو به خورد افکارعمومی آفریقا دهند.»درحالی‌که اغلب این کانال‌ها غیرحرفه‌ای هستند و نظارت دقیق بر آنها دشوار و خطر درز اطلاعات یا روایت‌های کنترل‌نشده در آنها بالاست، اما پاریس تلاش می‌کند، با تکیه بر آنها سیاست خارجی خود، به‌ویژه در آفریقا را به‌سمتی که می‌خواهد هدایت کند.این طرح وقتی با ابزارهای قانونی مانند قانون AFIA همراه باشد، تأثیرگذاری بیشتری پیدامی‌کند؛ قانونی که ظاهراً برای مبارزه با نفرت‌پراکنی در فضای مجازی در سال ۲۰۱۸ توسط دولت فرانسه تصویب‌شد، اما خیلی زود مشخص‌شد که ابزار پاریس برای سانسور گسترده‌تر فضای مجازی به‌بهانه «نفرت‌پراکنی» علیه افراد یا گروه‌های نژادی، مذهبی یا جنسی خاص است.این قانون مخالفان بسیاری دارد. منتقدان معتقدند، این قانون دستاویزی برای خاموش‌کردن صداهای مخالف و منتقد، به ویژه صداهای مخالف سیاست‌های نواستعماری فرانسه و مخالفت با سیاست‌های جاه‌طلبانه اسرائیل است، چراکه «شورای نمایندگان مؤسسات یهودی فرانسه»(CRIF) مهم‌ترین نقش را در تشدید سانسورها در فضای مجازی اعمال می‌کند.

سرکوب در نطفه هرگونه انتقاد

درحالی‌که پاریس به‌سرعت درحال پیشبرد طرح تشکیل «ارتش دیجیتال» خود از اینفلوئنسرهای جوان برای خدمت به اهداف نواستعماری خویش است، واقعیت‌ها نشان‌می‌دهد، این استراتژی تنها مبتنی بر تولید محتوا و نشر روایت رسمی پاریس نیست، بلکه مهم‌تر از آن بر خاموش‌کردن هر صدای منتقد و مخالف مبتنی است.فضای دیجیتال که فرانسه به دنبال تسلط بر آن از طریق اینفلوئنسرهای رام‌شده است، درحال تبدیل شدن به میدان رویارویی‌های جدید داخلی و خارجی است و نمونه بارز آن بحران دیپلماتیک ایجادشده بین فرانسه و الجزایر بر سر به‌رسمیت شناختن طرح خودمختاری صحرای غربی توسط پاریس در ژوئیه ۲۰۲۵ بود تا ثابت کند، فضای دیجیتال در فرانسه اکنون بخشی‌ جدایی‌ناپذیر از سیاست‌خارجی پاریس است.