دنیای تبلیغات و رسانهها که زن را اغلب به کالایی برای نمایش تبدیل میکنند، پوشش گشاد و حجاب زنان کرامت و شخصیت آنان را برجسته میکند، نگاه ابزارگونه را کاهش میدهد و مسیر ارزیابی جامعه را از ظاهر به عملکرد و ذهنیت تغییر میدهد.
در دنیای امروز رسانهها و تبلیغات بارها زنان را با تأکید بر ظاهر و اندام نشان میدهند اما پژوهشهای روانشناسی و علوم شناختی نشان میدهند که نوع پوشش زنان میتواند بر نحوه نگاه و ارزیابی دیگران تأثیر بسیار مهمی داشته باشد.مطالعات مختلف در آمریکا و اروپا نشان دادهاند که وقتی زنان لباس کامل و پوشیده دارند، دیگر بهعنوان صرفاً یک بدن دیده نمیشوند و نگاه انسانمحور و احترامآمیز جایگزین نگاه مبتنی بر ظاهر میشود. تصویربرداری مغزی در دانشگاه ترنتوی ایتالیا و دانشگاه خنت بلژیک نشان میدهد مردانی که تصاویر زنان با پوشش کامل را مشاهده میکنند، نواحی مغزی مرتبط با درک ویژگیهای انسانی فعال میشود، در حالیکه دیدن تصاویر زنان با لباسهای تحریککننده باعث کاهش فعالیت این بخشها میشود و مغز آنان را بیشتر مانند اشیا پردازش میکند.پژوهشهای دانشگاههای پرینستون و استنفورد نیز همین نتیجه را تأیید کردهاند مردانی که زنان با لباس بدننما را میبینند، فعالیت قشر پیشپیشانی میانی مغزشان کاهش مییابد، یعنی همان ناحیهای که هنگام دیدن اشیا فعال میشود. اما وقتی زنان لباس پوشیده دارند، این واکنش مغزی مشاهده نمیشود و نگاه انسانی جایگزین میشود.
تحقیقات روی تبلیغات و شبکههای اجتماعی نیز نشان میدهد وقتی بدن زنان به بخشهای جداگانه نمایش داده میشود، توجه بیننده روی اندامها متمرکز میشود و شخصیت و ذهنیت زن کمتر موردتوجه مخاطب قرار میگیرد. شاید عنوان «زنان بدون سر» در هالیوود را شنیده باشید؛ تصاویر تبلیغاتی که زنان را تنها بهعنوان اندام نشان میدهند و سر و چهره آنها دیده نمیشود. پژوهشها نشان میدهند این واکنش مغزی فقط با زنان بدننما رخ میدهد و پوشش کامل باعث میشود زنان بهعنوان انسان دیده شوند، نه صرفاً جسم یا اندام.در مقابل، لباس یکپارچه و کامل باعث میشود بدن بهصورت یک کلیت دیده شود و تمرکز بر ذهن، رفتار و شخصیت فرد معطوف شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد نحوه پوشش میتواند بر درک انسانی و احترام به زن تأثیر مستقیم داشته باشد.نظریهپردازان پوشش مناسب، فردریکسون و رابرتز، پوشیدن لباسهای گشاد را راهکاری مؤثر برای کاهش تمرکز روی بدن معرفی کردهاند. لباسهای گشاد بخشهای جنسی بدن را پنهان کرده و زنان را از مرکز توجه نگاههای صرفاً ظاهری دور نگه میدارد. این نوع پوشش باعث میشود زنان بتوانند بدون نگرانی از قضاوت ظاهری، آزادانه حرکت و فعالیت اجتماعی داشته باشند و کمتر تحت فشار بررسی مداوم ظاهر خود باشند.پژوهشی در سال ۲۰۲۱ در مجله sexuality and culture چاپ شده که ۱۵۰ نماهنگ عربی محبوب در یوتیوب را بررسی کرد. این پژوهش نشان داد که زنان در این نماهنگها اغلب لباس تحریککننده میپوشند، اما پوست خود را نشان نمیدهند. پوشش گشاد و غیرچسبان به زنان این امکان را میدهد که هم جذابیت داشته باشند، هم برکرامت و شخصیتشان تأکید شود بدون اینکه بدنشان مرکز توجه شود.
مطالعهای توسط مؤسسه مطالعات پیشرفته تولوز، دانشگاه فریبورگ سوئیس و مؤسسه علوم تکاملی موتیلیه فرانسه نشان داد که پهنای لگن، صورت و سینهها بیشترین میزان جلب توجه را دارند و بهعنوان شاخصهای جذابیت بدنی عمل میکنند. پژوهشگران تأکید کردند که پوشش مناسب میتواند این بخشها را پوشانده و نگاه را از ظاهر بدن به شخصیت و ذهن زن منتقل کند.تجربه غرب نشان میدهد رسانهها و تبلیغات اغلب زنان را صرفاً بهعنوان بدن و اندام نمایش میدهند و همین باعث میشود نگاه انسانمحور کمتر اعمال شود. پژوهشها نشان میدهند که پوشش کامل و گشاد، حتی در بین مردان دارای ذهنیت تبعیضآمیز، باعث میشود زنان کمتر بر اساس ظاهرشان قضاوت شوند و شخصیت، ذهن و رفتارشان بیشتر دیده شود.به عبارت دیگر، حجاب و پوشش آگاهانه نه محدودیت، بلکه ابزاری برای حفظ کرامت، کاهش تمرکز بر ظاهر و برجسته شدن ارزشهای انسانی و ذهنی زنان است. پوشش مناسب به زنان امکان میدهد که خودشان انتخاب کنند چگونه دیده شوند، بدون آنکه مجبور به نمایش بدن یا تن دادن به نگاههای جنسی باشند.
پژوهشهای علمی نشان میدهند که سه مؤلفه مهم در پوشش زنان میتواند باعث نگاه انسانی و کاهش تمرکز صرفاً بر بدن شود. پوشش کامل بدن، به طوری که هیچ بخشی از پوست بهصورت تحریککننده دیده نشود. یکپارچگی لباس، به نحوی که بدن بهصورت کلیت دیده شود، نه بخشبخش و جدا و همچنین گشاد بودن لباس، تا ویژگیهای بدنی کمتر مشخص شود و تمرکز بر شخصیت و ذهن فرد معطوف شود.نتایج پژوهشها نشان میدهند که پوشش مناسب نه تنها کرامت و شخصیت زنان را حفظ میکند، بلکه نگاه احترامآمیز و انسانی دیگران را به آنها تقویت میکند و امکان انتخاب آگاهانه را فراهم میآورد. در جهان امروز، حجاب میتواند پلی باشد میان زیبایی، کرامت و نگاه انسانی.

https://nimrooz24.ir/?p=51653




